سازمان کنفرانس اسلامی

مقدمه

كشورهای مسلمان عضو سازمان كنفرانس اسلامی كه تعداد آنها به 57 كشور می رسد، اكنون نزدیك به یك سوم تعداد كشور های عضو سازمان ملل را به خود اختصاص داده اند و این در حالی است میزان زیادی از مناطق استراتژیك جهان در قلمرو این كشور ها قرار دارد.به طوری كه مرز جهان اسلام از سواحل آفریقای شمالی در اقیانوس اطلس تا شرق اندونزی امتداد می یابد. 74 دصد ذخایر شناخته شده نفت جهان و 50 درصد ذخایر گازی، 20 دصد از گستره آبی و خاكی جهان ،35دصدقلع،20 درصد پنبه جهان و… در كشورهای اسلامی قرار دارد . حجم مبادلات كشور های اسلامی در سال 1383 بالغ بر 800میلیارد دلار بوده است كه قطعا با رشد زیادی كه قیمت نفت در طی سالیان اخیر داشته است، این میزان بسیار بالاتر از این مقدار است. از سوی دیگر خاستگاه قدیمی ترین تمدن ها مانند سومر و اكد و عیلام و مصر و ایران و اسلام در این كشور ها قرار دارد . جمعیتی معادل یك میلیارد و 500 میلیون نفر كه در اقصی نقاط این كره خاكی ساكن هستند را مسلمانان تشكیل می دهند. یعنی میزانی معادل یك چهارم جمعیت جهان به مسلمانان تعلق دارد با توجه به چنین پتانسیل های موجود در جهان اسلام و شرایط جهانی كه امروزه حاكم است نقش و جایگاه سازمان كنفرانس اسلامی بیش از پیش برجسته تر می شود.

پیدایش سازمان كنفرانس سلامی

تاریخ اسلام منبع الهام اندیشمندان مسلمان و مایه حركت در میان نیرو های سیاسی جوامع اسلامی است .. اعتقاد به اتحاد كه از هنگام ظهور اسلام درشبه جزیره عربستان به عنوان یك اندیشه در جوامع اسلامی حاكم بودكه از ارزش های سیاسی ریشه می گیرد و پایه ای دینی دارد . در واقع ، قرآن كریم راهنمای جاودانه مسلمانان شامل اشارات و تصریحاتی است كه ارزش های سیاسی خاصی را در این زمینه منعكس می سازد. برای نمونه می توان به این آیه توجه كرد: و اعتصموا بحبل الله جمیعا و لا تفرقوا:» به ریسمان الهی چنگ زنید و متفرق نشوید»( 1)

عواملی كه سبب نضج گرفتن ایده سازمانی اسلامی شد را می توان به شكل زیر بر شمرد:

شكست مسلمانان در سال 1948 در فلسطین و تاسیس دولت صهیونیستی ؛ تاسیس كشور اسلامی پاكستان در بخش مسلمان نشین شبه قاره هند ؛ آغاز عصر استعمار زدایی و استقلال تدریجی كشور های اسلامی ؛ ظهور ناسیونالیسم به عنوان یك نیروی بزرگ سیاسی ؛ شكست اعراب از اسراییل در جنگ شش روزه و آتش سوزی در مسجد الاقصی توسط صهیونیست ها .

البته در همین راستا در سال 1952 كشور های مصر و عربستان و پاكستان كنفرانسی راتحت عنوان » كنفرانس عمومی اسلامی» تشكیل دادند ( 2 )

در مراسم حج سال 1960 ملك سعود پادشاه عربستان دستور داد تا كنفرانسی با وجود شخصیت های بزرگ اسلامی برای تبلیغ اسلام شرح اصول و تفسیر تعالیم آن و مبارزه با عقاید ضد اسلامی و جستجوی راه حلی برای مشكلات جهان اسلام تشكیل شود . این كنفرانس در همان سال برگزار شد و شركت كنندگان خواستار یك سازمان بین المللی اسلامی شدند به همین دلیل برای تشكیل كنفرانس اسلامی ملك فیصل به كشورهای گوناگونی سفر كردو از سران آنها برای شركت در كنفرانس دعوت به عمل آورد.

به هرحال مهم ترین عامل در تشكیل سازمان كنفرانس اسلامی را باید به فلسطین اختصاص داد . آتش سوزی در مسجد الاقصی در سال 1969 كه در پی اشغال بیت المقدس به دست صهیونیست ها صورت گرفت فرصت بسیار مناسبی برای تشكیل سازمان كنفرانس اسلامی تلقی شد. تا اینكه سرانجا م در 22 سپتامبر 1969 سران 26 كشور اسلامی درشهر رباط پایتخت كشور مراكش گرد هم آمدند و موجودیت این كنفرانس را اعلام كردند .

به هر روی سازمان كنفرانس اسلامی به طور رسمی در می 1971 تاسیس شد (6) سازمان كنفرانس اسلامی دارای 57 عضو می باشد و جالب اینكه روسیه نیز به عنوان كشوری كه داردی جمعیت زیادی مسلمان است پیشنهاد داد كه به عنوان عضو ناظر دراین سازمان شركت كند. اعضای سازمان كنفرانس اسلامی در گروه های كشور های عربی و افریقایی و آ سیایی تقسیم می شوند و كشور آلبانی تنها كشور اروپایی عضو سازمان، سورینام نیز تنها كشور مسلمان در قاره آمریكا می باشد.

اهداف سازمان كنفرانس اسلامی

اهداف سازمان كنفرانس اسلامی كه در منشور آن در سال 1972 به تصویب رسیده است چنین اعلام شده است:

1. پیشبرد اهداف اسلامی میان دولت های عضو

2. تحكیم همكاری میان دولت های عضو در زمینه های در زمینه های اقتصادی ،اجتماعی و فرهنگی علمی و دیگر امور حیاتی و ترتیب مشاوره ها میان دولت های عضو كه در سازمان های بین المللی قرار دارند.

3. تلاش برای حذف جداسازی و تبعیض نژادی و رفع استعمار در همه اشكال آن.

4. دست زدن به اقدامات لازم جهت پشتیبانی از صلح و امنیت بین المللی بر پایه عدالت.

5. هماهنگ سازی همه كوشش ها برای حراست از اماكن مقدس و پشتیبانی از نبرد مردم فلسطین و كمك به آنها برای استیفای حقوقشان و آزادی سرزمینشان

6. تقویت نبرد همه مسلمانان در خصوص حفاظت از منزلت ، استقلال وحقوق ملی آنها.

7. آفرینش فضای مناسب برای بهبود و همكاری و تفاهم میان دولتها ی عضو و دیگر كشور ها.

اركان سازمان كنفرانس اسلامی

سازمان كنفرانس اسلامی از سه ركن تشكیل شده است:

-كنفرانس سران كه هر سه سال یك بار تشكیل می شود

كنفرانس وزرای خارجه كه هر سال تشكیل می شود

دبیرخانه: كه ارگان اجرایی كنفرانس است و دبیركل رییس آن است . دبیركل نیز به نوبه خود از سوی كنفرانس وزرای خارجه برای مدت یك دوره چهار ساله انتخاب می شود.

البته اجلاس پنجم سران كنفرانس اسلامی كه در كویت تشكیل گردید در سال 1978طی قطعنامه ای ایجاد «دیوان بین المللی عدل اسلامی «را به عنوان ركن چهارم سازمان كنفرانس اسلامی تصویب كرد اما هیچ گاه شكل عملی به خود نگرفت .(7)

مقر دبیرخانه سازمان كنفرانس اسلامی به موجب منشور آن در شهر بیت المقدس است ولی تا هنگام رفع اشغال این شهر از سوی صهیونیست ها، شهر جده در عربستان سعودی به طور موقت مقر دبیر خانه خواهد بود.(8) انتخاب كاركنان سازمان بسته به شرایطی است ، از جمله اینكه خود و همسرانشان مسلمان بوده و دارای ملیت یكی از كشورهای سازمان كنفرانس اسلامی باشند .

ارگان ها و كمیته های تخصصی سازمان كنفرانس اسلامی

بانك توسعه اسلامی، اتحادیه بین المللی بانك های اسلامی ،آژانس خبرگزاری اسلامی، صندوق همبستگی اسلامی ،كمیته قدس :مسئول به اجرا گذاشتن قطعنامه های سازمان كنفرانس اسلامی در باره موقعیت قدس است. این كمیته در واكنش تعرض صهیونیست ها به بیت المقدس و دیگر اماكن مقدس در سال 1975 تشكیل شد. كمیته دائم همكاری اقتصادی و بازرگانی. كمیته دائم امر فرهنگی و اطلاعاتی كمیته دائم تكنولوژیك و جمعیت هلال احمر .

فعالیت های سازمان كنفرانس اسلامی در ابعاد مختلفی صورت می گیرد. زمینه هایی مانند مسائل اقتصادی ، فرهنگی ، بشر دوستانه و سیاسی را می توان نام برد .

در زمینه فرهنگی ، سازمان به امر آموزش و پرورش در جوامع اسلامی توجه ویژه ای مبذول می دارد. ایجاد دانشگاه های اسلامی در نیجریه و اوگاندا، ترتیب برگزاری همایش هایی در باره ابعاد گوناگون اسلام، آشنایی با فرهنگ های ملل مسلمان و تشویق گفتگو با دیگر ادیان الهی از جمله برنامه های سازمان كنفرانس اسلامی است .

در زمینه كمك های بشر دوستانه به جوامع اسلامی كه از جنگ و بلایای طبیعی متاثر می شوند با همكاری سازمان ملل كمك هایی ار ارائه می دهد . اما در این میان فعال ترین بخش از سازمان كنفرانس اسلامی را باید در امور سیاسی جستجو كرد.

جایگاه سازمان كنفرانس اسلامی در عصر حاضر

همچنان كه در بالا بیان شد سازمان كنفرانس اسلامی دارای 57 عضو می باشد كه در چهار قاره جهان پراكنده هستند. اما این سازمان علیرغم در اختیار داشتن امكانات و قابلیت های زیادی كه بر شمردیم تا كنون نتوانسته جایگاه مهمی را در مناسبات قدرت در نظام بین المللی داشته باشد . مهم ترین عوامل در این زمینه را می توان در زیر به اختصار این چنین بیان كرد:

1. اختلافات و منازعات میان كشور های عضو و ضعف ساختاری در سازمان: در حالیكه ملت های مسلمان كشورهای اسلامی اختلافی با هم ندارند اما وجود اختلاف میان حاكمین كشور های اسلامی و بعضا وجود تضاد دیدگاه میان آنها كه قطعا از نگرش های سیاسی تناقض در تامین منافع ایجاد می شود ، ازكارآیی سازمان كنفرانس اسلامی كاسته است . به طور مثال در مورد فلسطین، سازمان كنفرانس اسلامی فقط به صدور قطعنامه بسنده كرده است و در حقیقت كاری صورت نداده است این درحالی است كه عده ای از كشور های اسلامی با اسراییل روابط دیپلماتیك برقرار كرده اند.

در مورد عراق نیز سازمان اقدامات در خوری صورت نداده است . در زمان حمله آمریكا به عراق سازمان تنها به تشكیل یك جلسه اضطراری بسنده كرد . حمله آمریكا در شرایطی صورت گرفت كه امیر قطر به عنوان رئیس دوره ای سازمان كنفرانس اسلامی ، كشورش را میزبان ستاد فرماندهی نیروهای امریكایی قرارد اد. و سایر كشور های عربی هم از حمله به عراق حمایت كردند.

در بوسنی و هرزگوین و بحران بالكان هر چند سازمان دست به اقداماتی زد اما با دخالت های ناتو و امریكا به زودی به حاشیه رانده شد و همچنین در بحران های مسلمانان كشمیر در هند، تیمورشرقی در اندونز و میندانائو در فیلیپین سازمان كنفرانس اسلامی بیشتر یك نظاره گر بود.

وجود اتحادیه هایی مانند اتحادیه عرب و گروه كشور های عرب حوزه خلیج فارس نیز در پاره ای از موارد سازمان را از نیل به اهداف خود باز داشته است. این اتحادیه ها كه خود در درون سازمان عضو هستند در بسیاری از موارد مسائل خود را از مسائل جهان اسلام جدا می كنند و به آن رنگ و بوی عربی می دهند كه در تضعیف سازمان كنفرانس اسلامی نقش مهمی دارند .

موضوع دیگر كه بسیار حائز اهمیت است مساله نیروی نظامی و قدرت دفاعی جهان اسلام است . به غیر از تركیه كه جزو ناتو است و پاكستان كه بمب اتمی دارد ، بقیه كشور های اسلامی از تحت پوشش قرار گرفتن از سوی یك نیرو یا قدرت نظامی كه از آنها در برابر حملات قدرت های بزرگ محافظت كند محروم هستند . در حقیقت تشكیل یك نیروی نظامی اسلامی برای حراست از كیان اسلامی امت و جهان اسلام ضروری است .

2 . فقدان ساختار اقتصادی مشترك

متاسفانه اكثركشور های اسلامی، كشور های پیشرفته و یا ثروتمندی نیستند و بیش از نیمی از آنها جزو كشور های فقیر جهان محسوب می شوند. اكثر كشور های ثروتمند در دنیای اسلام در خاورمیانه قرار دارند . از این لحاظ كشور های اسلامی از ناهمگونی شدیدی رنج می برند. هنوز یك نهاد مركزی هماهنگ كننده درباره سرمایه گزاری مشترك كشور های ثروتمند اسلامی به شكل منسجم و كارا وجود ندارد و در این میان بانك توسعه اسلامی دست به اقداماتی زده است ولی هنوز كافی به نظر نمی رسد.

3.فقدان ضمانت های اجرایی برای مصوبات و قطعنامه های سازمان :یكی از نقاط ضعف اساسی سازمان كنفرانس اسلامی، نبود ضمانت اجرا برای قطعنامه ها و مصوبات این سازمان است. به عبارتی دیگر سازمان كنفرانس اسلامی مانند سازمان ملل متحد، ابزاری مانند شورای امنیت را در اختیار ندارد كه قطعنامه های لازم الاجرای خود را به مرحله عمل برساند.

سازمان كنفرانس اسلامی فاقد یك نهاد نظارتی قدرتمند است كه بتواند در معادلات جهانی تایین كننده باشد. هم اكنون سازمان كنفرانس اسلامی با آنكه تمام كشور های آن عضو سازمان ملل محسوب می شوند فاقد یك كرسی دائم برای جهان اسلام در شورای امنیت است و این مساله بسیار مهمی بود كه آقای احمدی نژاد در اولین سخنرانی خود در كنفرانس سالانه مجمع عمومی سازمان ملل به آن اشاره كرد.

4.فقدان روزآمدی ساختار و اهداف سازمان كنفرانس اسلامی:

هم اكنون نزدیك به دو دهه از فرو پاشی كمونیسم می گذرد و جهان با یك جانبه گرایی آمریكا روبه روشده است. تروریسم به پدیده غالب جهان تبدیل شده است . رویدادی به نام 11 سپتامبر جهان را به شكل دیگری در آورده است. به بهانه تروریسم قدرت های بزرگ به خود اجازه می دهند به هر جای دنیا لشكر كشی كنند!! در تحت تاثیر نظریه جنگ تمدن ها لبه تیز جنگ با تروریسم به سوی جهان اسلام نشانه رفته است. با این اوصاف سازمان كنفرانس اسلامی هنوز دارای ساختاری بسیار اولیه است و توانایی و آمادگی برای رویارویی برای پدیده های قرن 21 را ندارد . این سازمان هنوز دارای ساختار 40 سال پیش است وبا این شرایط نمی تواند با تبعات بعد از 11 سپتامبر روبه رو شود و نیازمند تجدید نظر در ساختار و عملكرد آن می باشد.

تطبیق سازمان كنفرانس اسلامی با انتظارات جهان اسلام و همچنین تطبیق با تحولات نوین بین المللی ،همراه با ارائه یك راهبرد مناسب ، عرصه های مهمی هستند كه ضرورت بازنگری و به روز رساندن اقدامات این سازمان برای تامین منافع 5/1 میلیارد مسلمان را ضروری می سازد .

امروزه جهان اسلام با مسائل مختلفی دست به گریبان است .كشورهای غربی با تبلیغات بسیار سعی دارند كه اسلام را دینی خشن معرفی كنند و تا آنجا پیش رفته اند كه مسلمان را مترادف با تروریست دانسته اند و دم از جنگ های صلیبی می زنند و اهانت ها به مقدسات مسلمانان و ساحت پیامبر اسلام روا داشته اند . با بهانه مبارزه با تروریسم دو كشور اسلامی عراق و افغانسان را آماج وحشیانه ترین حملات خود قرار داده اند و روزی نیست كه در عراق و افغانستان خون بی گناهی بر زمین ریخته نشود.فلسطین، این سرزمین اشغال شده بیش از نیم قرن است كه در آتش صهیونیسم می سوزد و هیچ نهاد و سازمان به اصطلاح حامی حقوق بشری لب به اعتراض نمی گشاید!! و همه این ها در پیش چشمان یك میلیارد و 500میلیون مسلمان در حال رخ دادن است.

در داخل جهان اسلام اختلاف افكنی میان فرق و مذاهب اسلامی اعم از شیعه و سنی و … توطعه ای خطرناك است به گونه ای كه در عراق ما شاهد این توطئه هستیم و شیعه و سنی را در مقابل هم قرار داده اند و قصد دارند، این مساله را به كل جهان اسلام تسری دهند. و در راه خنثی كردن این توطئه بود كه مقام معظم رهبری امسال را سال وحدت ملی و انسجام اسلامی نامیدند. پیشنهاد ایشان از سوی علما و ملت های مسلمان منطقه مورد توجه بسیار قرار گرفته است.

در اینچنین وضعیتی جایگاه سازمان كنفرانس اسلامی به عنوان یك نهاد فراگیر بین المللی اسلامی بسیار حساس است و باید در این باره باید دست به اقداماتی زد و بیش از هرچیز این امر اقدامات نرم افزاری و فرهنگی را طلب می كند

از جمله كار هایی كه می توان در راستای انسجام و اتحاد بیشتر در میان كشور های اسلامی صورت داد ، ایجاد بازار مشترك اسلامی ، ایجاد مراكز تلوزیونی و رسانه ای مشترك ، ایجاد مراكز دانشگاهی و علمی مشترك تبادل فناوری میان كشور های اسلامی ، و گسترش راه های ارتباطی و مواصلاتی میان كشورهای اسلامی و از همه مهم تر دولت های اسلامی به جا ی اینكه در صدد با شند تا روابط خود را بر اساس روابط نابرابر با غرب بر قرار كنند ، با ملت های خود به ارتباط نزدیكی بیشتری برقرار كنند.مهدی صمدی

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s